O CFD ARCHIWUM PROGRAM DOM W TRZEBINI Do medytacji   

NOWA JAKOŚĆ ŻYCIA







  Przewodnik po Rekolekcjach Lectio Divina. Zeszyt 2 - Innocenz ...


Przewodnik
po Rekolekcjach Lectio Divina

Zeszyt 2

 

Innocenzo Gargano OSBCam
włoski mnich kameduła, wybitny patrysta, znawca Ojców Greckich,
promotor lectio divina we współczesnym Kościele,

Krzysztof Wons SDS
rekolekcjonista, kierownik duchowy, dyrektor CFD w Krakowie,
redaktor naczelny "Zeszytów Formacji Duchowej"

 

„Przewodnik po Rekolekcjach Lectio Divina” ma pomóc w formacji rekolekcjonistów oraz kierowników duchowych towarzyszących w rekolekcjach lectio divina. Dzieląc się doświadczeniem zdobywanym w Centrum Formacji Duchowej w Krakowie, chcemy stworzyć środowisko współpracowników szerzących kulturę rekolekcji lectio divina.

Jan Paweł II przekonywał: „Konieczne jest zwłaszcza, aby słuchanie Słowa Bożego stawało się żywym spotkaniem, zgodnie z wiekową i nadal aktualną tradycją lectio divina, pomagającą odnaleźć w biblijnym tekście żywe Słowo, które stawia pytania, wskazuje kierunek, kształtuje życie”.

Benedykt XVI nalegał: „Lectio divina winna być coraz bardziej propagowana, również przy użyciu nowych metod, starannie dobranych i dostosowanych do naszych czasów”. Jedną z nich jest właśnie wychowywanie do lectio divina na drodze rekolekcji, które stwarzają przestrzeń na słuchanie Słowa w klimacie pełnego skupienia i z indywidualnym prowadzeniem kierownika duchowego.

*** *** *** *** ***

Wstęp

Często wracam do wyznania Benedykta XVI, jakim podzielił się przed biblistami i teologami w Castel Gandolfo. Było to podczas kongresu z okazji 40. rocznicy ogłoszenia Konstytucji dogmatycznej o Objawieniu Bożym Dei Verbum. Przypominając o prastarej tradycji lectio divina, papież powiedział, że jeśli będzie ona skutecznie propagowana i praktykowana, przyniesie Kościołowi „nową duchową wiosnę (…) jestem o tym przekonany”. Znamienny jest zwłaszcza osobisty ton, z jakim papież wypowiedział te słowa.

Jednym ze znaków nowej duchowej wiosny w Kościele jest delikatny powiew nowej ewangelizacji. Warto przypomnieć, że lectio divina od zawsze stanowiła pulsujące serce ewangelizacji. W sposób naturalny była ona i jest miejscem ewangelizacji, ponieważ pozostawia dużo miejsca na słuchanie Słowa Bożego. Ta prastara praktyka przypomina, że ewangelizacja rozpoczyna się od ewangelizacji ewangelizatora. Osoba taka, podobnie jak wiara, rodzi się ze słuchania Słowa (por. Rz 10, 17). Ma się stawać homo biblicus – cała otwarta na Słowo, jeśli chce pomagać innym na nie się otwierać.

Nowość ewangelizacji nie polega na głoszeniu nowych treści ani na posługiwaniu się nowymi środkami. Polega na „nowych osobach”, które przemienione przez Boże czytanie potrafią ukazywać sobą niezmienną nowość i piękno Dobrej Nowiny. To nie my czynimy Ewangelię nową. Dzieje się bowiem tak, że to Ewangelia czyni nas nowymi osobami. „Oto czynię wszystko nowe” – zapewnia Bóg w swoim Słowie (Ap 21, 5). Duch Boży, który tchnie w Słowie, zapewnia pismom wieczną młodość (św. Ireneusz z Lyonu). Zapewnia ją także Kościołowi, który czyta Biblię. W Biblii panuje wiosna. Kiedy Kościół jest zakorzeniony w Bożym czytaniu pism, w Kościele unosi się zapach wiosny. Jest on roznoszony nie przez struktury ani nie przez środki duszpasterskie, ale przez osoby rozkochane w Słowie Boga. Przekonują one sobą, że Bóg przez swoje Słowo czyni wszystko nowe: daje nowe oczy, nowe uczy, nowe myśli, nowe serce. Spotykając z bliska takie osoby, można nasycać się wiosną Kościoła i uczyć się od nich „smakowania” Ewangelii i świeżości w przeżywaniu wiary.

Rok temu ukazał się pierwszy zeszyt Przewodnika po Rekolekcjach Lectio Divina. Był on owocem sesji formacyjnej poświęconej prowadzeniu i towarzyszeniu w rekolekcjach lectio divina proponowanych przez Centrum Formacji Duchowej Salwatorianów w Krakowie. Spotkania w Krakowie gromadzą duchownych, konsekrowanych i świeckich, dla których droga wielowiekowej praktyki modlitwy Słowem Bożym stała się szczególnie bliska przez przeżyte rekolekcje i którzy pragną szerzyć kulturę rekolekcji lectio divina w Kościele w Polsce i poza jej granicami. Jakiś czas po niej odbyła się druga sesja. Zaproszono na nią ojca Innocenzo Gargano, współczesnego mistrza lectio divina, który regularnie prowadzi tygodnie lectio divina w Camaldoli i cotygodniowe spotkania w Rzymie, na Aventynie. Kameduła z klasztoru San Gregorio al Ceglio, od dziecka rozkochany w Biblii, przybliżył uczestnikom sesji ducha lectio divina, z prostotą podzielił się osobistym doświadczeniem modlitwy zakorzenionej w Piśmie Świętym, a także wieloletnim doświadczeniem w prowadzeniu innych na tej drodze. Zaproponował także Boże czytanie do wybranych fragmentów Ewangelii św. Marka. Lectio divina – podkreślił ojciec Gargano – to przede wszystkim słuchanie Słowa. Słuchać oznacza „dać się związać wewnętrznie przez słowo”. Jest to związanie miłosne. Słuchanie rozwija więź miłości między tajemniczą Osobą, która posługuje się księgą, a czytającym. Ojciec Gargano przypomniał myśl Orygenesa, że litery, które tworzą Pismo Święte, są słowami miłości, jakie wypowiada oblubieniec i oblubienica, Chrystus i Kościół. Dlatego, aby czytać Biblię, nie trzeba być specjalistą od rozumienia tekstu, ale trzeba „mieć serce”. Ktoś może nie mieć dużej wiedzy biblijnej, ale za to bardzo kochać. Wtedy bardziej poznaje, ponieważ – jak mówi św. Grzegorz Wielki: „Miłość sama w sobie jest poznaniem”. Trzeba mieć „głowę na tekście” (wł. testa sul testo), a serce przy tekście, by pozwolić mówić sercu, któremu tekst zadał pytania. „Jeśli tekst otworzył ci serce na miłość, nie gaś tego ognia – mówił z ojcowską troską ojciec Gargano. – Nie mów: «Jestem trochę bardziej wykształcony, chciałbym czegoś innego». Pozwól, by miłość zadawała ci pytania i odpowiedz miłością na miłość”. Przytoczyłem kilka myśli płynących wprost z serca ojca Gargano. Nie trudno zauważyć, że mówiąc o lectio divina, posługuje się on językiem miłości. Widać w jego słowach ogromną zażyłość ze świętym tekstem, językiem oblubienicy, która poszukuje w tekście swego Umiłowanego. Jest to ten sam język, którym posługiwali się ojcowie Kościoła. Trzeba go zachować i pielęgnować w Kościele. Kto miłuje Słowo, ten będzie przemawiał językiem miłości i zapalał serca. Warto spotkać się ze współczesnym mistrzem lectio divina, jakim jest niewątpliwie ojciec Gargano, i pozwolić mu rozkochać się w czytaniu i medytacji Słowa. W pierwszej części Przewodnika publikujemy jego konferencje.

W formacji chrześcijańskiej potrzebujemy dziś powrotu do samego źródła, z którego na przestrzeni historii Kościoła i świata „wytrysnęły” różne kultury, charyzmaty i szkoły duchowości. Tym najczystszym źródłem jest Ewangelia. Przy tym źródle mogą się spotkać i zbliżyć do siebie ludzie różnych pozycji i funkcji społecznych, charyzmatów, środowisk kościelnych, kapłańskich, zakonnych i ruchów odnowy. Zwłaszcza dzisiaj trzeba przypominać o tym, jak jednocząca i rozwijająca w historii naszego kontynentu była Ewangelia. Trzeba wracać do Ewangelii jak do źródła. „Europa ukształtowana przez Słowo Boga – przypomniał św. Jan Paweł II – odegrała w historii świata wyjątkową rolę i jej kultura miała mocny wkład w rozwój ludzkości. Dynamizm wiary chrześcijańskiej wzbudził w kulturze europejskiej nadzwyczajną twórczość. Historia świata jest bogata w cywilizacje, które zniknęły, we wspaniałe kultury, których blask po czasie wygasł, podczas gdy kultura europejska ciągle się odnawiała i ubogacała w dialogu z Ewangelią, czasem niewygodnym, często konfliktowym, ale zawsze płodnym. Ten dialog jest fundamentem kultury europejskiej”. „Ewangelią żyli w Europie przez kolejne stulecia, aż po dzień dzisiejszy, nasi bracia i siostry. Powtarzały ją mury kościołów, opactw, szpitali i uniwersytetów. Głosiły ją foliały, rzeźby, obrazy, obwieszczały strofy poezji i dzieła kompozytorów. Na Ewangelii kładziono podwaliny duchowej jedności Europy (…). Tym, którzy zapomnieli o Chrystusie i Jego nauce, pomóżmy odkryć Go na nowo. Stanie się tak wtedy, kiedy zastępy wiernych świadków Ewangelii znów zaczną przemierzać nasz kontynent”. Proponowana przez CFD formacja rekolekcyjna w dynamice lectio divina czerpie przede wszystkim z Ewangelii.

Druga część obecnego numeru Przewodnika poświęcona jest ukazaniu dynamiki rekolekcji z Ewangelią św. Marka. Rekolekcje te są pierwszym etapem czteroletniej formacji: Cztery Ewangelie jako cztery etapy dojrzewania chrześcijańskiego. W następnych numerach zostaną omówione kolejne etapy rekolekcji. Nie należy ich traktować jako instrukcji do prowadzenia rekolekcji, ale raczej wykorzystać jako materiał pomocny w pogłębionej refleksji bazującej na osobistych doświadczeniach. Aby móc służyć na tej drodze innym, najważniejsze jest osobiste doświadczenie drogi rekolekcji. Rekolekcje ze św. Markiem posiadają ważne momenty przełomowe, na które prowadzący czy kierownik duchowy musi być wyczulony. Z pewnością dużą pomocą będzie dla niego to wszystko, czego sam wpierw doświadczył jako uczestnik rekolekcji ze św. Markiem. Kto sam doświadczył modlitwy rekolekcyjnej jako uczestnik rekolekcji, ten wie, że trzeba być wrażliwym na modlitwę rekolektanta, jeśli chce mu się dobrze towarzyszyć i pomagać w rozwoju nie według własnego pomysłu, ale śledząc uważnie drogi, na jakie modlącego się kieruje Słowo Boże. Uczymy się w ten sposób pokornego towarzyszenia innym w rekolekcjach, tak aby nie przejmować inicjatywy, nie narzucać własnych programów, ale śledzić uważnie drogi natchnień Słowa Bożego. To samo Słowo, które prowadzi rekolektanta, prowadzi także rekolekcjonistę i kierownika duchowego. Dlatego kierownik duchowy musi najpierw osobiście być doświadczony na drogach Bożego prowadzenia, aby potem mógł towarzyszyć innym. W prowadzeniu rekolektanta pierwsze nie jest głoszenie czy mówienie, ale słuchanie. Przytoczone świadectwa uczestników rekolekcji przekonują, że decydujące znaczenie w rekolekcjach posiada sama modlitwa rekolektanta, a nie słowo prowadzącego, które ma naprowadzać i obiektywizować doświadczenia korzystającego z rekolekcji tak, aby miał on wewnętrzną pewność, że to, co dzieje się podczas słuchania Słowa Bożego, nie jest owocem jego sugestywnych przeżyć, ale natchnieniem Ducha, który przemawia w Słowie.

W Dodatku zamieszczono dwa teksty. Pierwszym jest konferencja, którą ojciec I. Gargano wygłosił do uczestników seminarium poświęconego lectio divina w kamedulskiej pustelni św. Jerzego w Rocca di Garda. Pokazuje on, w jaki sposób lectio divina staje się drogą do pogłębionego odczytywania rzeczywistości i wydarzeń dokonujących się na naszych oczach. Lectio divina pomaga nam również – jak mówi ojciec Gargano – „w analizowaniu historii w taki sposób, aby nie pozwolić się uwarunkować chronologią wydarzeń, ale nadać sens znakom czasów, ponieważ punktem docelowym zarówno dla lectio divina, jak lektury historii jest tajemnica Jezusa Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego. (…) Istnieje wzajemna odpowiedniość pomiędzy misterium Chrystusa, które odkrywamy w tekście biblijnym, i misterium Chrystusa ukrzyżowanego, które powinniśmy odkryć w realizującej się historii. (…) Im bardziej wyczulamy naszą uwagę na rozumienie tekstu biblijnego, tym bardziej odkrywamy odpowiednie narzędzie do tego, by wejść w głąb sensu wydarzeń historycznych”.

Drugi tekst to wywiad na temat praktyki lectio divina, przeprowadzony z ojcem Gargano przez Anetę Kanię. Rozmowa ta jest konkretnym przykładem współczesnej pasji ludzi świeckich, którzy w lectio divina odnajdują osobistą drogę i mają wielkie pragnienie nie tylko poznania, ale i praktykowania lectio divina w dzisiejszym świecie. Jest to wypełnianie nadziei Benedykta XVI oraz odpowiedź na apel biskupów, którzy przygotowując synod poświęcony Słowu Bożemu w życiu i misji Kościoła, podkreślili z mocą, że lectio divina nie jest „praktyką zarezerwowaną dla pewnych wiernych bardzo zaangażowanych czy grup specjalizujących się w modlitwie. Jest ona rzeczywistością, bez której nie możemy być prawdziwymi chrześcijanami w zsekularyzowanym świecie. Dzisiejszy świat wymaga osobowości kontemplatywnych, czujnych, krytycznych, odważnych. Wymaga on niekiedy nowych i nieznanych dotąd wyborów. Będzie wymagał szczególnych interwencji, które nie wypływają z przyzwyczajenia czy obiegowych opinii, lecz ze słuchania Słowa Pańskiego i tajemniczego dostrzegania Ducha Świętego w sercach”. Temu służy między innymi dzieło rekolekcji lectio divina. Zapraszamy do lektury drugiego zeszytu Przewodnika.

Krzysztof Wons SDS

*** *** *** *** ***

Spis treści

 

  • Wstęp
  • Innocenzo Gargano OSB Cam.
    „Proste wprowadzenie w praktyke lectio divina”
  • Krzysztof Wons SDS
    „Towarzyszenie w przełomowych momentach
    rekolekcji ze św. Markiem”

DODATEK

  • Innocenzo Gargano OSB Cam.
    Lectio divina: od tekstu biblijnego do „tekstu” historii
  • Innocenzo Gargano OSB Cam., Aneta Kania
    Stara nowa lectio divina

  

KONTAKT ZGŁOSZENIE
Copyright - CFD.Salwatorianie.pl